mgr Katarzyna Wasak

Uniwersytet Jagielloński

WBiNoZ/IGiGP/Zakład Gleboznawstwa i Gerografii Gleb

Prowadzone badania

  • Zmiany zawartości węgla organicznego w glebie jako skutek wiatrołomu na przxykładzie Doliny Lejowej w Tatrach (2014)
    Wiatrołom modyfikuje warunki środowiska glebowego. Przede wszystkim zmienia mikroklimat gleby. Wzrost temperatury gleby prowadzi do wzrostu tempa rozkładu materii organicznej (Kim, 2000; Köster et al., 2011). Udowodniono, że zmiany użytkowania terenu przyczyniają się do zmian dynamiki węgla organicznego w glebie (m.in. Guo i Gifford, 2002; Laganière et al., 2010). W przypadku procesu zatrzymywania węgla organicznego w glebie istotna jest nie tylko ilość, ale także sposób jego zatrzymania. Martwa materia organiczna trafiająca do gleby w formie nie związanej z mineralną częścią gleby może być stabilizowana przez kilka, kilkanaście lat, podczas gdy okluzja w agregatach ogranicza tempo rozkładu i wydłuża okres stabilizacji w glebie do ponad 100 lat. Shumifikowana materia organiczna związana z mineralną częścią gleby może trwać w glebie przez kilkaset lat (Lützow et al. 2006). Istnieją liczne prace dokumentujące zmianę bilansu węgla w glebach jako skutek zmiany użytkowania terenu, głównie aforestacji i deforestacji (m.in. Guo i Gifford, 2002; Laganière et al., 2010), podczas gdy prace analizujące ten problem w wyniku wystąpienia nagłych zdarzeń o charakterze klęsk elementarnych są bardzo nieliczne. Kramer et al. (2004) zaobserwowali spadek zawartości węgla organicznego o 25% po kilkudziesięciu latach od powstania wiatrołomu. Bormann et al. (1995) zaobserwowali proces akumulacji węgla organicznego w glebach leśnych po 50-300 latach od powstania wiatrołomu. Z przytoczonych wyników badań można wnioskować, że w pierwszym okresie po wiatrołomie następuje spadek zawartości węgla organicznego w glebie, a następnie przyrost zawartości węgla organicznego na skutek akumulacji w poziomach A. Bodaj jedyne wyniki badań, które dokumentują zmiany bezpośrednio po powstaniu wiatrołomu są przedstawione w pracy Dona et al. (2012). Pokazują one, że po 3,5 roku od momentu wystąpienia huraganu zmieniła się zawartość węgla organicznego w poszczególnych poziomach genetycznych gleby. Rola jonu Ca2+ w przemianach materii organicznej była dyskutowana, jednakże nie została ona w pełni poznana. Wyniki badań Howarda et al. (1998) sugerują, że kation Ca2+ powoduje przyspieszenie tempa rozkładu materii organicznej w glebie. Z kolei Muneer i Oades (1989) obserwowali zmniejszenie tempa rozkładu materii organicznej po dodaniu węglanu wapnia do gleby. Bardzo mało wiadomo o dynamice węgla we wczesnych fazach funkcjonowania ekosystemu po powstaniu wiatrołomu oraz o dynamice węgla organicznego w glebach wykształconych ze skał węglanowych. Proponowane badania będą więc uzupełnieniem poważnej luki badaniach nad dynamiką węgla w glebie. W Dolinie Lejowej zostanie przeprowadzony eksperyment terenowy mający na celu zbadanie (1) warunków zatrzymywania węgla organicznego w glebie, (2) zawartości różnych form węgla organicznego zatrzymanego w glebie na dwóch dominujących typach gleb (rędzinach i glebach brunatnych eutroficznych.
  • Wpływ drzewostanów świerkowych niezgodnych z siedliskiem na właściwości gleb w węglanowej części Tatr (2013)
    Naturalnym zbiorowiskiem roślinnym w reglu dolnym węglanowej części Tatr jest żyzna buczyna karpacka - las bukowy z domieszką jodły , w mniejszym stopniu jaworu i innych gatunków. Taką naturalną bądź zbliżoną do naturalnej roślinność możemy jednak spotkać w niewielu miejscach w Tatrach - (m.in. w Dolinach Białego, Spadowca i Strążyskiej). Jest to wynik błędnie prowadzonej gospodarki leśnej w przeszłości. Chcąc zalesić tereny użytkowane wcześniej głównie jako pastwiska, i uzyskać przy tym drzewo dość szybko rosnące, a więc dające surowiec, na przełomie XIX i XX na dużych obszarach sadzono świerki. W warunkach regla dolnego świerki okazały się podatne na klęski naturalne (płytkie korzenie przy dużych rozmiarach korony w tych warunkach sprawia, że są podatne na wichury i okiść; są także podatne na choroby grzybowe, które w wyższych partiach gór prawie nie występują). To sprawia, że lasy świerkowe są wrażliwe i łatwo "wypadają". Badania gleboznawców na świecie wskazują, że gatunek drzewa może także istotnie wpływać na właściwości gleb, np. gatunki iglaste mogą prowadzić do zakwaszania gleby, spowolnienia tempa rozkładu materii organicznej czy też przyspieszenia procesów wietrzenia w glebie. Celem moich badań jest ocena wpływu, jaki wywiera świerk na właściwości gleb w węglanowej części Tatr a więc na żyznych siedliskach. W tym celu przebadam 16 punktów pod kątem właściwości i stopnia rozkładu próchnicy, tempa rozkładu materii organicznej, odczynu, stopnia wysycenia zasadami oraz wietrzenia części mineralnej gleby.
  • Wpływ drzewostanów świerkowych niezgodnych z siedliskiem na właściwości gleb w węglanowej części Tatr (2012)
    Naturalnym zbiorowiskiem roślinnym w reglu dolnym węglanowej części Tatr jest żyzna buczyna karpacka - las bukowy z domieszką jodły , w mniejszym stopniu jaworu i innych gatunków. Taką naturalną bądź zbliżoną do naturalnej roślinność możemy jednak spotkać w niewielu miejscach w Tatrach - (m.in. w Dolinach Białego, Spadowca i Strążyskiej). Jest to wynik błędnie prowadzonej gospodarki leśnej w przeszłości. Chcąc zalesić tereny użytkowane wcześniej głównie jako pastwiska, i uzyskać przy tym drzewo dość szybko rosnące, a więc dające surowiec, na przełomie XIX i XX na dużych obszarach sadzono świerki. W warunkach regla dolnego świerki okazały się podatne na klęski naturalne (płytkie korzenie przy dużych rozmiarach korony w tych warunkach sprawia, że są podatne na wichury i okiść; są także podatne na choroby grzybowe, które w wyższych partiach gór prawie nie występują). To sprawia, że lasy świerkowe są wrażliwe i łatwo "wypadają". Badania gleboznawców na świecie wskazują, że gatunek drzewa może także istotnie wpływać na właściwości gleb, np. gatunki iglaste mogą prowadzić do zakwaszania gleby, spowolnienia tempa rozkładu materii organicznej czy też przyspieszenia procesów wietrzenia w glebie. Celem moich badań jest ocena wpływu, jaki wywiera świerk na właściwości gleb w węglanowej części Tatr a więc na żyznych siedliskach. W tym celu przebadam 16 punktów pod kątem właściwości i stopnia rozkładu próchnicy, tempa rozkładu materii organicznej, odczynu, stopnia wysycenia zasadami oraz wietrzenia części mineralnej gleby.