dr Ewa Posz

Śląski Uniwersytet Medyczny

Katedra i Zakład Botaniki Farmaceutycznej i Zielarstwa

Zainteresowania badawcze.

Rodzaj Euphrasia - taksonomia, fitogeografia i biologia rodzaju (badania prowadzone od 2001 roku)

taksonomia, florystyka,

Działalność badawcza na terenie Tatr

2003. "Taksonomia i ekologia wybranych gatunków Euphrasia" - Zezwolenie nr 170/ 2003

2004. "Taksonomia i ekologia wybranych gatunków Euphrasia" - Zezwolenie nr 170/2004

2007. "Zależność między zmiennością genetyczną a fenetyczną w obrębie gatunków Euphrasia minima Jacq. i Euphrasia picta Wimm." - Zezwolenie nr 228/2007

2008. "Zależność między zmiennością genetyczną a fenetyczną w obrębie gatunków Euphrasia minima Jacq. i Euphrasia picta Wimm." - Zezwolenie nr 229/2008

Publikacje o tematyce tatrzańskiej

2010. Rozmieszczenie gatunków z rodzaju Euphrasia (Orobanchaceae) w Tatrzańskim Parku Narodowym". Przyroda Tatrzańskiego Parku Narodowego a Człowiek. 2: 17-23.

2014. Rodzaj Euphrasia L. w Polsce. Taksonomia i rozmieszczenie. Nakładem Instytutu Botaniki UJ, Kraków, ss. 195.

2017. Euphrasia’s hide-and- seek: periodicity of occurrence in some high-mountain species of Euphrasia (Orobanchaceae) and its consequences for botanical research on protected areas. Eco. mont - Journal of Protected Mountain Areas Research and Management 9(2): 47-53.

Prowadzone badania

  • „Zjawisko cykliczności u Euphrasia minima Jacq. i Euphrasia picta Wimm. – monitoring stanowisk. Porównanie populacji taksonów krytycznych E. minima i E. picta z polskiej części Karpat i Sudetów” (2014)
    Ze względu na ogromną zmienność w obrębie poszczególnych gatunków, znaczną liczbę mieszańców międzygatunkowych i nakładanie się zasięgów, rodzaj Euphrasia stwarza duże problemy w identyfikacji taksonów. Dodatkowe utrudnienia powoduje znaczny udział form nietypowych, będących najprawdopodobniej efektem półpasożytniczego sposobu odżywiania się. Zjawiska te, często przyczyniają się do znacznego zróżnicowania morfologicznego nawet w obrębie jednej populacji. Cykliczne wahania liczebności populacji, aż do występującej niekiedy nawet kilka lat całkowitej jej absencji oraz występowanie różnych morfotypów na tym samym stanowisku w różnych latach, utrudniają badania nad rozmieszczeniem przedstawicieli tego rodzaju w Polsce. Niebędne jest zbadanie kondycji populacji na stanowiskach na terenie TPN, które były odnalezione w czasie wcześniejszych badań. Mnogość koncepcji gatunku i propozycji taksonomicznych przygotowanych przez badaczy tego rodzaju na świecie, doprowadziła do zamieszania w zbiorach zielnikowych i funkcjonowania ogromnej liczby synonimów. Ogromne kontrowersje dotyczą m. in. taksonów E. minima Jacq., E. tatrae Wettst. oraz E. corcontica (Smejkal) Smejkal et Dvoráková, E. frigida Pugsl. Przeprowadzone przy użyciu metod taksonomii klasycznej i numerycznej (analiza fenetyczna) badania wykazały ogromną zmienność wewnątrzgatunkową w obrębie E. picta oraz E. minima (=E. tatrae i E. corcontica). Podawane przez Wettsteina cechy nie są konserwatywne, a ich zakres zmienności jest bardzo duży (różne morfo typy). Problematyka ta została szeroko przebadana przez autorkę projektu, zrewidowano materiał typowy dostępny w herbariach (BM, BRMU, CGE, KPRA, PRC, BM, W, WU). Metodami klasycznymi zrewidowano materiał zielnikowy dostępny w Polsce (AJK, BIL, BSG, BYDG, GDMA, KRA, KRAM, KRFB, KTC, KTU, LBL, LOD, MGS, OLTC, POZ, POZG, POZNB, RPNH, SLTC, SOSN, SZUB, TRN, UGDA, WA, WAUF, WSRP, WRSL, ZAMU, ZTS) oraz przeprowadzono badania terenowe i zbiór materiału roślinnego na terenie polskiej części Karpat (Babia Góra, Bieszczady, Tatry) oraz Sudetów (Karkonosze). Przyjęte założenia taksonomiczne wymagają potwierdzenia za pomocą dodatkowych badań z wykorzystaniem technik cytogenetycznych. Brak jest w dostępnej literaturze danych dotyczących genetycznego podłoża omawianej zmienności. Badania nad rodzajem Euphrasia w Polsce prowadzone są od roku 2001 (przewód doktorski, grant KBN 2P04G02427, Grant wewnętrzny UJ WRBW/BiNoZ/23/2008, AT-TAF-4826 SYNTHESYS EU, 2008-2009) na terenie Tatr od roku 2003. W pracach redaktorskich znajduje się monografia rodzaju, zawierająca propozycję taksonomiczną dla rodzaju, klucz do oznaczania gatunków, szczegółowe opisy każdego taksonu oraz mapy ich rozmieszczenia na terenie Polski. Napotkane problemy taksonomiczne sprawiły, że niektóre z gatunków zostały ujęte w opracowaniu szeroko i możliwe będzie w toku dalszych badań wyróżnienie dalszych jednostek taksonomicznych.