dr hab. inż. Jacek Kozłowski

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie

Wydział Nauk o Środowisku Katedra Biologii i Hodowli Ryb

Zainteresowania badawcze.

Ichtiologia, Badania biologii ryb, Ocena jakości środowiska na podstawie ichtiofauny,  Techniki połowu ryb , Zastosowanie telemetrii do badań behawioralnych, Znakowanie rybi ich wykorzystanie w badaniach biomanipulacyjnych, pasożyty i grzyby chorobotwórcze u ryb, Wykorzystanie hydroakustyki w rybactwie, Zastosowanie prądu elektrycznego do połowu ryb, Makrofity, Ocena jakości środowiska na podstawie makrofitów z wykorzystaniem metod zgodnych z RDW, Zastosowanie technik GIS do sporządzania map roślinności rzeczywistej jezior, wykorzystanie płetwonurkownia do badań fitosocjologicznych i ichtiologicznych

Działalność badawcza na terenie Tatr

Inwentaryzacja siedlisk ichtiofauny potoków i stawów TPN.
Mikrogrzyby skóry i wybranych ontocenoz narządowych ryb.
Inwentaryzacja roślinności zanurzonej stawów TPN i próba określenia stanu troficznego wód na podstawie makrofitów.

Publikacje o tematyce tatrzańskiej

brak

Prowadzone badania

  • Ocena stanu ichtiologicznego w wodach płynących Tatrzańskiego Parku Narodowego (2014)
    Ekosystemy wodne Tatr podlegają silnej antropopresji, co wymusza budowę nowych ujęć wody dla rozwijającej się bazy turystycznej oraz zabudowę hydrotechniczną rzek wokół granic parku narodowego, a także wzrost ilości emitowanych do środowiska ścieków. Takie działania wpływają negatywnie na życie biologiczne tatrzańskich wód, a zwłaszcza na rybostan, który i tak jest ubogi w porównaniu z tym, co znajduje się u podnóża Tatr. Ponadto, zjawisko to sprzyja eutrofizacji oligotroficznych ekosystemów i umożliwia sukcesję obcych dla tego obszaru gatunków. Dodatkowo w przeszłości, od drugiej połowy XIX w. północna część Tatr została poddana silnej introdukcji gatunkami ryb egzotycznych dla tego terenu (m.in. trocią jeziorową Salmo trutta m. lacustris, pstrągiem tęczowym (Oncorhynchus mykiss), pstrągiem źródlanym (Salvelinus fontinalis), golcem Salvelinus alpinusi i sieją Coregonus lavaretus), jak i rodzimym pstrągiem potokowym (Salmo trutta m. fario). Pierwsze zarybienia przyniosły tylko czasowy efekt, większość z introdukowanych gatunków nie zaaklimatyzowała się i wyginęła. W połowie XX w. podjęto ponowną akcję zarybiania jezior tatrzańskich, jednak tym razem substratem miał być tylko pstrąg źródlany, który przedostał się do cieków wodnych, gdzie najprawdopodobniej tworzy izolowane populacje wypierające gatunki rodzime. W wodach płynących na terenie TPN w ostatnich latach mogło występować 6 gatunków ryb, z czego tylko 4 były rodzime (pstrąg potokowy Salmo trutta m. fario, głowacz pręgopłetwy Cottus poecilopus, strzebla potokowa Phoxinus phoxinus oraz okresowo bytujący lipień europejski Thymallus thymallus), a 2 gatunki stanowiły obcy element (pstrąg źródlany Salvelinus fontinalis i tęczowy Salmo gairdneri). Istnieje również podejrzenie, że w wyniku stopniowego ocieplenia się klimatu w ostatnim czasie mogło nastąpić podwyższenie strefy występowania głowacza białopłetwego Cottus gobio wykazywanego wcześniej w obrębie granic parku i tym samym pojawienie się go na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego. Zadrzewienia porastające brzegi potoków mogą mieć istotny wpływ na chemizm, naświetlenie wody, kryjówki dla bazy pokarmowej ryb (bezkręgowce) i tworzenie kryjówek oraz miejsc odpoczynku dla ryb. Dlatego też, istotne jest poznanie korelacji pomiędzy typem siedliskowym lasu, przez który płynie potok, a składem i strukturą ichtiofauny (żerowiska i tarliska). Otrzymane wyniki pozwolą na sformułowanie wstępnych wniosków dotyczących, czy i na ile dany typ siedliskowy lasu ma wpływ na skład gatunkowy i strukturę ichtiofauny. Wyniki zaproponowanych badań wykażą, czy obecne uwarunkowania mają wpływ na liczebność i prawidłowy rozwój gatunków ryb występujących na obszarze Parku. Określą skład gatunkowy i strukturę ichtiofauny ze szczególnym uwzględnieniem gatunków inwazyjnych i określą ich rolę w ekosystemie. Wiedza ta pozwoli na zaproponowanie rozwiązań związanych z polepszeniem środowiska życia rodzimych gatunków.
  • Ichtiofauna i makrofity wód Tatrzańskiego Parku Narodowego (2013)
    Dotychczasowa wiedza na temat występującej w wodach TPN ichtiofaunie jest niepełna i nieusystematyzowana. Pierwsze wzmianki dotyczące zarybień stawów tatrzańskich znajdujemy w pracach Maksymiliana Nowickiego (1889), gdzie opisana jest działalność Towarzystwa Rybackiego w Krakowie. Pod koniec XIX wieku z inicjatywy Towarzystwa przesiedlono do wód Galicji i źródlisk Wisły szereg gatunków ryb łososiowatych. Wprowadzono wówczas europejskiego łososia jeziornego (Salmo salvelinus (L.)) do Gąsienicowego Czarnego Stawu w Tatrach oraz alpejskiego pstrąga jeziornego (Trutta lacustris (L.)) do jeziora Rybie (Morskie Oko) w Tatrach. Według Nowickiego również łosoś z Dunajca podchodzi Białką aż do Rybiego Potoku w Tatrach. Pierwsze próby wprowadzenia do stawów tatrzańskich pstrąga źródlanego miały miejsce w 1881 roku. Wprowadzono wówczas do Czarnego Stawu Gąsienicowego narybek pstrąga źródlanego pochodzący z Niemiec. W 1909 roku pstrąg źródlany został wprowadzony do Zielonego Stawu Gąsienicowego (Kot 1994). Po drugiej wojnie światowej kontynuowano zarybienia w Tatrach, wprowadzono wówczas pstrąga źródlanego do Czarnego Stawu (ponownie), Zielonego, Przedniego, Długiego i Litworowego Gąsienicowego oraz w 1949 roku do Morskiego Oka (Głowaciński i in. 2011). Ponieważ Morskie Oko i Czarny Staw Gąsienicowy już od roku 1881 zarybiane są i dorybiane różnorodnymi gatunkami łososiowatych (do Czarnego Stawu np. wpuszczono narybek co najmniej sześciu gatunków: troci Salmo truta morpha trutta Linn., pstrąga potokowego - Salmo trutta morpha fario Linn., troci jeziornei Salmo trutta morpha lacustris Linn., pstrąga tęczowego Salmo gairdneri Rich., pstraga źródlanego Salvelinus fontinalis (Mitch.) i siei Coregonus lavaretus (Linn.), więc już tylko Pięć Stawów Polskich zachowało swój naturalny biotop, który zresztą i tutaj narażony jest na niebezpieczeństwo zarybieniowej pasji (Gliwicz 1963). W 2012 roku przeprowadzono pilotażowe badania ichtiofauny wybranych potoków oraz Morskiego Oka. W potokach stwierdzono występowanie populacji głowacza pręgopłetwego i ryb z rodzaju Salmo. Wstępna analiza mitochondrialnego DNA od kilku osobników złowionych w Morskim Oku wskazuje, że ten genom może pochodzić od ryb z rodzaju Salmo. Równocześnie przeprowadzone badania morfometrii nie określają jednoznacznie gatunku i wieku ryb.Panuje się połowy badawcze we wszystkich potokach i stawach TPN. Zbiorniki wodne TPN należą do słabo zbadanych pod kątem występowania makrofitów (w tym mchów wodnych i makroglonów z rodzaju Chara) oraz osiadłych grup glonów ze szczególnym uwzględnieniem. Głównym celem jest inwentaryzacja wszystkich stawów pod kątem występowania ww. organizmów. Poznanie składu gatunkowego badanych siedlisk pozwoli określić aktualny stan jakości wody. Do tej pory nie prowadzono tego typu badań. Otrzymane wyniki będą wykorzystane jako dane wyjściowe do wszelkiego rodzaju prac monitoringowych i pozwolą na ocenę rzeczywistego tempa postępujących procesów eutrofizacji.