dr Grzegorz Tończyk

Uniwersytet Łódzki

Wydział Biologii i Ochrony Srodowiska, Instytut Ekologii i Ochrony Srodowiska, Katedra Zoologii Bezkręgowców i Hydrobiologii, Zakład Limnologii i Ochrony Wód

Prowadzone badania

  • Ważki (Odonata) stawów tatrzańskich - analiza wieloletnich zmian w strukturze zgrupowań odonatofauny (2014)
    Celem badań jest rozpoznanie aktualnej różnorodności ważek (Odonata) na obszarze Tatrzańskiego PN, określenie kierunków zmian, zagrożeń i zaproponowania działań ochronnych i monitoringowych na terenie TPN. Na rok bieżący zaplanowano badania mające charakter monitoringowy, pozwalający na wykazanie składu gatunkowego odonatocenoz spotykanych na terenie parku. Nadmienić należy, że podstawowym opracowaniem o charakterze monograficznym jest powstała przed 80 laty praca Fudakowskiego pt. „Fauna ważek (Odonata) Tatr” z 1930 roku. Dane zawarte w tym opracowaniu były wielokrotnie komentowane między innymi przez Mielewczyka 1008, 2002., Bernarda i inn. 2009, Tończyka 2010. We wszystkich tych opracowaniach zwracano uwagę na konieczność przeprowadzenia kolejnych zakrojonych na szeroką skalę badań inwentaryzacyjnych, pozwalających na określenie obecnego składu odonatofauny TPN oraz przeprowadzenie analizy porównawczej z danymi historycznymi pozwalającymi na weryfikację hipotez wyjaśniających zmiany w składzie gatunkowym i charakterze zgrupowań. Należy nadmienić, że hipotezy te stawiane były w literaturze przedmiotu na podstawie fragmentarycznych danych i nie zostały dotąd zweryfikowane podczas analiz terenowych. Dokładna analiza bieżącego składu fauny i porównanie jej ze starszymi informacjami w kontekście danych dotyczących zmian w strukturze lasu, zmianie chemizmu wód oraz zmianach klimatycznych pozwoli na analizę kierunku i charakteru zmian jakie zaszły na przestrzeni kilkudziesięciu lat. Spodziewanym wynikiem jest również możliwość zdefiniowania zagrożeń i zaplanowania odpowiednich działań ochrony biernej i czynnej. Poza praktycznym wynikiem uzyskanych wyników związanych z ochroną tej grupy owadów możliwe będzie przeprowadzenie analiz naukowych pozwalających na poznanie elementów biologii i ekologii ważek zasiedlających siedliska górskie np. wymagania siedliskowe, skład i liczebność obserwowanych zgrupowań Odonata, zasięgi pionowe itd. oraz pokazanie ich na tle danych z pozostałej części Karpat. Badania proponowane w roku 2014 będą realizowane na terenie całego Parku narodowego, skupiac sie będa jednak głównie na stanowiskach reprezentujących wody stojące TPN. W ramach badań zostaną zrealizowane trzy prace magisterskie: 1. Ważki (Odonata) Stawów Toporowych (Marietta Szubert) 2. Ważki (Odonata) Stawu Smreczyńskiego (Marta Michalak) 3. Ważki (Odonata) Wyżniej Pańszczykiej Młaki i Niżniej Pańsczyckiej Młaki (Małgorzata Adler)
  • Ważki (Odonata) stawów tatrzańskich - analiza wieloletnich zmian w strukturze zgrupowań odonatofauny (2013)
    Celem badań jest rozpoznanie aktualnej różnorodności ważek (Odonata) na obszarze Tatrzańskiego PN, określenie kierunków zmian, zagrożeń i zaproponowania działań ochronnych i monitoringowych na terenie TPN. Na rok bieżący zaplanowano badania mające charakter monitoringowy, pozwalający na wykazanie składu gatunkowego odonatocenoz spotykanych na terenie parku. Nadmienić należy, że podstawowym opracowaniem o charakterze monograficznym jest powstała przed 80 laty praca Fudakowskiego pt. „Fauna ważek (Odonata) Tatr” z 1930 roku. Dane zawarte w tym opracowaniu były wielokrotnie komentowane między innymi przez Mielewczyka 1008, 2002., Bernarda i inn. 2009, Tończyka 2010. We wszystkich tych opracowaniach zwracano uwagę na konieczność przeprowadzenia kolejnych zakrojonych na szeroką skalę badań inwentaryzacyjnych, pozwalających na określenie obecnego składu odonatofauny TPN oraz przeprowadzenie analizy porównawczej z danymi historycznymi pozwalającymi na weryfikację hipotez wyjaśniających zmiany w składzie gatunkowym i charakterze zgrupowań. Należy nadmienić, że hipotezy te stawiane były w literaturze przedmiotu na podstawie fragmentarycznych danych i nie zostały dotąd zweryfikowane podczas analiz terenowych. Dokładna analiza bieżącego składu fauny i porównanie jej ze starszymi informacjami w kontekście danych dotyczących zmian w strukturze lasu, zmianie chemizmu wód oraz zmianach klimatycznych pozwoli na analizę kierunku i charakteru zmian jakie zaszły na przestrzeni kilkudziesięciu lat. Spodziewanym wynikiem jest również możliwość zdefiniowania zagrożeń i zaplanowania odpowiednich działań ochrony biernej i czynnej. Poza praktycznym wynikiem uzyskanych wyników związanych z ochroną tej grupy owadów możliwe będzie przeprowadzenie analiz naukowych pozwalających na poznanie elementów biologii i ekologii ważek zasiedlających siedliska górskie np. wymagania siedliskowe, skład i liczebność obserwowanych zgrupowań Odonata, zasięgi pionowe itd. oraz pokazanie ich na tle danych z pozostałej części Karpat. Badania proponowane w roku 2013 będą realizowane na terenie całego Parku narodowego, skupiac sie będa jednak głównie na stanowiskach reprezentujących wody stojące TPN.
  • Makrozoobentos wód płynących TPN ze szczególnym uwzględnieniem owadów wodnych – inwentaryzacja i monitoring jakości wód (2013)
    Cel badań związany jest z realizacją projektu zmierzającego do aktualnego rozpoznania różnorodności zespołów makrozoobentosu, określenia kierunków zmian, zagrożeń i zaproponowania działań ochronnych i monitoringowych na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego. Planowane na 2013 rok prace terenowe są kontynuacją badań pilotażowych przeprowadzonych w 2012 roku. Na rok bieżący zaplanowano badania na terenie TPN, oparte o sieć istniejących punktów monitoringowych. Istniejąca sieć monitoringowa dostarcza dane hydrochemiczne i hydrologiczne. Usytuowanie punktów analiz biologicznych w okolicy punktów monitoringowych pozwoli powiązać skład zespołów makrozoobentosu z podstawowymi czynnikami kształtującymi zoocenozy w wodach powierzchniowych. Analizami zostaną objęte wszystkie grupy bezkręgowców, ze szczególnym jednak uwzględnieniem grup owadów o najwyższej wartości bioindykacyjnej: widelnice (Plecoptera), jętki (Ephemeroptera), chruściki (Trichoptera), chrząszcze (Coleoptera), muchówki z rodziny Blephariceridae. Pozostałe grupy makrofauny zostaną opracowane w dalszej kolejności. Badania proponowane w roku 2014 będą realizowane na całym obszarze TPN, co pozwoli na zebranie porównywalnych danych. Po dwuletnim okresie badań (2012-2013) i wstępnym rozpoznaniu makrozoobentosu potoków tatrzańskim, w roku 2014 planowane sa badania szczegółowe. Badania planowane są na okres 5 lat - (2014-2019.Punkty badań makrozoobentosu zostaną zintegrowane z punktami stalego monitorigu hydrologicznego i hydrochemicznego prowadzonego na obszarze TPN. Pozwoli na powiązanie składu zgrupowań makrozoobentosu z warunkami fuizokochemicznymi wód płynących. W ramach projektu zostaną zrealziwane 4 prace magisterskie: 1. Analiza pionowego rozmieszczenia widelnic z rodzaju Isoperla w wybranych potokach tatrzańśkich (Olga Antczak) 2. Analiza pionowego rozmieszczenia jętek z rodziny Heptageniiidae w wybranych potokach tatrzańśkich (Dorota Gusta) 3. Zgrupowania widelnic z rodziny Perlidae dolnych odcinków potoków tatrzańskich (Joanna Ilska) 4. Analiza zgrupowań chruścików bezdomkowych wybranych potoków tatrzańskich (Bartłomiej Król)
  • Makrozoobentos wód płynących TPN ze szczególnym uwzględnieniem owadów wodnych – inwentaryzacja i monitoring jakości wód (2013)
    Cel badań związany jest z realizacją projektu zmierzającego do aktualnego rozpoznania różnorodności zespołów makrozoobentosu, określenia kierunków zmian, zagrożeń i zaproponowania działań ochronnych i monitoringowych na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego. Planowane na 2013 rok prace terenowe są kontynuacją badań pilotażowych przeprowadzonych w 2012 roku. Na rok bieżący zaplanowano badania na terenie TPN, oparte o sieć istniejących punktów monitoringowych. Istniejąca sieć monitoringowa dostarcza dane hydrochemiczne i hydrologiczne. Usytuowanie punktów analiz biologicznych w okolicy punktów monitoringowych pozwoli powiązać skład zespołów makrozoobentosu z podstawowymi czynnikami kształtującymi zoocenozy w wodach powierzchniowych. Analizami zostaną objęte wszystkie grupy bezkręgowców, ze szczególnym jednak uwzględnieniem grup owadów o najwyższej wartości bioindykacyjnej: widelnice (Plecoptera), jętki (Ephemeroptera), chruściki (Trichoptera), chrząszcze (Coleoptera), muchówki z rodziny Blephariceridae. Pozostałe grupy makrofauny zostaną opracowane w dalszej kolejności. Badania proponowane w roku 2013 będą realizowane na całym obszarze TPN, co pozwoli na zebranie porównywalnych danych.
  • Ważki (Odonata) stawów tatrzańskich - analiza wieloletnich zmian w strukturze zgrupowań odonatofauny (2012)
    Cel badań związany jest z realizacją planowanego na kolejne lata projektu zmierzającego do aktualnego rozpoznania różnorodności owadów wodnych, określenia kierunków zmian, zagrożeń i zaproponowania działań ochronnych i monitoringowych na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego. Szczegółowa dokumentacja projektu jest obecnie na etapie opracowania i będzie konsultowana w przyszłości z Dyrekcją TPN. Realizacja programu zależna jest od możliwości finansowania badań i określenia zasad ich realizacji na terenie TPN. Na rok bieżący zaplanowano badania mające charakter pilotażowy, które dotyczyć będą jednej z grup owadów wodnych, dobrze opracowanych w przeszłości, tj. ważek (Odonata). Nadmienić należy, że podstawowym opracowaniem o charakterze monograficznym jest powstała przed 80 laty praca Fudakowskiego pt. „Fauna ważek (Odonata) Tatr” z 1930 roku. Dane zawarte w tym opracowaniu były wielokrotnie komentowane między innymi przez Mielewczyka 1008, 2002., Bernarda i inn. 2009, Tończyka 2010. We wszystkich tych opracowaniach zwracano uwagę na konieczność przeprowadzenia kolejnych zakrojonych na szeroką skalę badań inwentaryzacyjnych, pozwalających na określenie obecnego składu odonatofauny TPN oraz przeprowadzenie analizy porównawczej z danymi historycznymi pozwalającymi na weryfikację hipotez wyjaśniających zmiany w składzie gatunkowym i charakterze zgrupowań. Należy nadmienić, że hipotezy te stawiane były w literaturze przedmiotu na podstawie fragmentarycznych danych i nie zostały dotąd zweryfikowane podczas analiz terenowych. Dokładna analiza bieżącego składu fauny i porównanie jej ze starszymi informacjami w kontekście danych dotyczących zmian w strukturze lasu, zmianie chemizmu wód oraz zmianach klimatycznych pozwoli na analizę kierunku i charakteru zmian jakie zaszły na przestrzeni kilkudziesięciu lat. Spodziewanym wynikiem jest również możliwość zdefiniowania zagrożeń i zaplanowania odpowiednich działań ochrony biernej i czynnej. Poza praktycznym wynikiem uzyskanych wyników związanych z ochroną tej grupy owadów możliwe będzie przeprowadzenie analiz naukowych pozwalających na poznanie elementów biologii i ekologii ważek zasiedlających siedliska górskie np. wymagania siedliskowe, skład i liczebność obserwowanych zgrupowań Odonata, zasięgi pionowe itd. oraz pokazanie ich na tle danych z pozostałej części Karpat. Badania proponowane w roku 2012 będą realizowane na kilku wytypowanych stanowiskach reprezentujących wody stojące TPN. Jak wspomniano wcześniej są one elementem planowanych większych badan nad owadami wodnymi TPN
  • Makrozoobentos wód płynących TPN ze szczególnym uwzględnieniem owadów wodnych – inwentaryzacja i monitoring jakości wód (2012)
    Cel badań związany jest z realizacją planowanego na kolejne lata projektu zmierzającego do aktualnego rozpoznania różnorodności zespołów makrozoobentosu, określenia kierunków zmian, zagrożeń i zaproponowania działań ochronnych i monitoringowych na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego. Szczegółowa dokumentacja projektu jest obecnie na etapie opracowania i będzie konsultowana w przyszłości z Dyrekcją TPN. Realizacja programu zależna jest od możliwości finansowania badań i określenia zasad ich realizacji na terenie TPN. Na rok bieżący zaplanowano badania mające charakter pilotażowy, które dotyczyć będą mokrozoobentosu wybranych potoków parku. Analizami zostaną objęte wszystkie grupy bezkręgowców, ze szczególnym jednak uwzględnieniem grup owadów o najwyższej wartości bioindykacyjnej: widelnice (Plecoptera), jętki (Ephemeroptera), chruściki (Trichoptera), chrząszcze (Coleoptera), muchówki z rodziny Blephariceridae. Pozostałe grupy makrofauny zostaną opracowane w dalszej kolejności. Badania proponowane w roku 2012 będą realizowane na kilku wytypowanych potokach reprezentujących wody płynące TPN. Jak wspomniano wcześniej są one elementem planowanych większych badan nad makrozoobentosem TPN.