Tematy badań naukowych realizowanych na terenie Tatr

  • Kierownik: dr Elżbieta Rojan
    Uniwersytet Warszawski
    Rok: 2014.

    Wiatrołomy i wiatrowały w Tatrach Polskich - przyczyny i skutki ich powstawania

    W Tatrach Polskich w ostatnich latach zwiększyła się częstotliwość powstawania i rozmiary wiatrołomów i wiatrowałów. W ich granicach i otoczeniu gwałtownie nastąpiły zmiany cech środowiska przyrodniczego, które ulegają dalszym przekształceniom w późniejszym okresie. Mogą być one miejscowo dodatkowo zmieniane na skutek prowadzonych prac porządkowych (tzw. poklęskowych).
  • Kierownik: dr hab. Jacek Grabowski
    Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy
    Rok: 2014.

    Podatność magnetyczna i spektrometria gamma jako narzędzia korelacji stratygraficznej i rekonstrukcji paleośrodowiskowych w górnym tytonie i beriasie Tatr (sukcesje reglowa i wierchowa)

    Przedmiotem badan będą profile głębokowodne, dobrze rozpoznane pod względem bio- i magnetostratygrafii (sukcesje reglowe Tatr) oraz profile płytkowodne z sukcesji wierchowych Tatr, o słabo opracowanej chronostratygrafii. Synchroniczność zmian podatności magnetycznej, jej możliwy związek z eustatycznymi zmianami poziomu morza oraz wydarzeniami klimatycznymi, zostaną przetestowane w oparciu o dobrze datowane profile głębokomorskie. Wypracowany schemat stratygraficzny zostanie następnie zastosowany w probie opracowania schematu chronostratygraficznego dla profili płytkomorskich. Rezultatem projektu będzie stworzenie podstaw metodycznych dla metod stratygraficznych korelacji utworów głęboko- i płytkomorskich, a także rozwiązanie ważkiego problemu naukowego, polegającego na rozpoznaniu sekwencji zmian środowiskowych w profilach pogranicza jury i kredy.
  • Kierownik: dr hab. inż. Wojciech Grodzki
    Instytut Badawczy Leśnictwa
    Rok: 2014.

    Występowanie wrogów naturalnych kornika drukarza Ips typographus (L.) (Coleoptera, Scolytinae) na zagospodarowanych i niezagospodarowanych wiatrołomach w Tatrzańskim Parku Narodowym.

    Drzewostany świerkowe TPN uszkodzone przez wiatrołom z grudnia 2013 roku znajdują się zarówno w strefie ochrony czynnej (gdzie są usuwane) i ścisłej (gdzie będą pozostawione). Badania w rejonie Doliny Kościeliskiej dotyczą obu przypadków. Ich celem jest określenie czy i w jaki sposób postępowanie z wywrotami i złomami wpływa na zespół wrogów naturalnych i entomopatogenów kornika drukarza, gatunku kluczowego dla świerczyn tatrzańskich.
  • Kierownik: mgr inż. Mariusz Kapsa
    Instytut Badawczy Leśnictwa
    Rok: 2014.

    NCR 216. Monitoringu Lasu

    Monitoringu Lasu w ramach programu ICP Forest zleconego przez Ministerstwo Środowiska
  • Kierownik: mgr Natalia Tokarczyk
    Uniwersytet Jagielloński
    Rok: 2014.

    Przyrodnicze uwarunkowania zarastania polan reglowych w parkach narodowych polskich Karpat

    Głównym celem pracy będzie określenie związków pomiędzy wybranymi czynnikami przyrodniczymi a tempem zarastania polan reglowych oraz strukturą gatunkową, wiekową i przestrzenną wkraczających drzew i krzewów. Badaniami zostaną objęte wybrane polany reglowe w obrębie sześciu parków narodowych w polskich Karpatach, różniące się warunkami środowiska przyrodniczego oraz cechami morfometrycznymi.
  • Kierownik: mgr Anna Forycka
    Instytut Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich
    Rok: 2014.

    Molekularna i morfologiczna charakterystyka arcydzięgla litwora (Angelica archangelica L.) w Polsce

    Celem badań jest poznanie zróżnicowania morfologicznego oraz określenie podobieństwa genetycznego Angelica archangelica na terenie kraju. Badania prowadzone będą w oparciu o analizę cech morfologicznych kwiatów, owoców i liści, a w odniesieniu do owoców również cech anatomicznych. W charakterystyce arcydzięgla wykorzystane zostaną markery molekularne.
  • Kierownik: mgr Natalia Matura (Kapek)
    Instytut Botaniki im. Władysława Szafera PAN
    Rok: 2014.

    Porosty naskalne i grzyby naporostowe siedlisk stale lub okresowo zalewanych na obszarze Tatr Polskich - różnorodność, preferencje siedliskowe i taksonomia.

    Celem badań jest oszacowanie różnorodności gatunkowej porostów epilitycznych, występujących głównie na siedliskach wodnych na obszarze Tatr oraz ich pasożytów. Porosty (grzyby zliechenizowane) występujące w ekosystemach wodnych lub stale wilgotnych siedliskach, stanowią niewielką grupę organizmów (około 5% światowej populacji), w porównaniu do porostów lądowych. Jednakże, poprzez swoją biologię (są to organizmy lądowo-wodne), stanowią niezmiernie interesującą grupę ekologiczną. Porosty te zdolne są do życia zarówno na lądzie jak i pod wodą. Obecny stan wiedzy na temat wodnych grzybów zlichenizowanych w Polsce jest jedynie fragmentaryczny.
  • Kierownik: mgr inż. Emilia Krawczyk (Święczkowska)
    Uniwersytet Gdański
    Rok: 2014.

    „Analiza wybranych aspektów biologii i ekologii storzana bezlistnego (Epipogium aphyllum Sw.) w kontekście ochrony gatunkowej na terenie kraju i opracowanie skutecznej ochrony in situ raz odkrytych stanowisk".

    Monitoring populacji Epipogium aphyllum na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego
  • Kierownik: dr inż. Jerzy Zasadni
    Akademia Górniczo - Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie
    Rok: 2014.

    Czwartorzędowa ewolucja rzeźby Tatr

    Badania mają na celu rozpoznanie śladów zlodowaceń plejstoceńskich na obszarze Tatr ze szczególnym uwzględnieniem form i osadów pozostawionych przez lodowce ostatniego zlodowacenia i jego schyłku oraz form reliktowych lodowców gruzowych. Zastosowanie metod morfostratygraficznych i paleoglacjologicznych oraz testu odboju młotka Schmidta na głazach morenowych systemów moren późnoglacjalnych będzie stanowić podstawę do próby korelacji moren w Tatrach. Wyniki badań będą wykorzystane w realizacji "Atlasu Tatr".
  • Kierownik: mgr Katarzyna Wasak
    Uniwersytet Jagielloński
    Rok: 2014.

    Zmiany zawartości węgla organicznego w glebie jako skutek wiatrołomu na przxykładzie Doliny Lejowej w Tatrach

    Wiatrołom modyfikuje warunki środowiska glebowego. Przede wszystkim zmienia mikroklimat gleby. Wzrost temperatury gleby prowadzi do wzrostu tempa rozkładu materii organicznej (Kim, 2000; Köster et al., 2011). Udowodniono, że zmiany użytkowania terenu przyczyniają się do zmian dynamiki węgla organicznego w glebie (m.in. Guo i Gifford, 2002; Laganière et al., 2010). W przypadku procesu zatrzymywania węgla organicznego w glebie istotna jest nie tylko ilość, ale także sposób jego zatrzymania. Martwa materia organiczna trafiająca do gleby w formie nie związanej z mineralną częścią gleby może być stabilizowana przez kilka, kilkanaście lat, podczas gdy okluzja w agregatach ogranicza tempo rozkładu i wydłuża okres stabilizacji w glebie do ponad 100 lat. Shumifikowana materia organiczna związana z mineralną częścią gleby może trwać w glebie przez kilkaset lat (Lützow et al. 2006). Istnieją liczne prace dokumentujące zmianę bilansu węgla w glebach jako skutek zmiany użytkowania terenu, głównie aforestacji i deforestacji (m.in. Guo i Gifford, 2002; Laganière et al., 2010), podczas gdy prace analizujące ten problem w wyniku wystąpienia nagłych zdarzeń o charakterze klęsk elementarnych są bardzo nieliczne. Kramer et al. (2004) zaobserwowali spadek zawartości węgla organicznego o 25% po kilkudziesięciu latach od powstania wiatrołomu. Bormann et al. (1995) zaobserwowali proces akumulacji węgla organicznego w glebach leśnych po 50-300 latach od powstania wiatrołomu. Z przytoczonych wyników badań można wnioskować, że w pierwszym okresie po wiatrołomie następuje spadek zawartości węgla organicznego w glebie, a następnie przyrost zawartości węgla organicznego na skutek akumulacji w poziomach A. Bodaj jedyne wyniki badań, które dokumentują zmiany bezpośrednio po powstaniu wiatrołomu są przedstawione w pracy Dona et al. (2012). Pokazują one, że po 3,5 roku od momentu wystąpienia huraganu zmieniła się zawartość węgla organicznego w poszczególnych poziomach genetycznych gleby. Rola jonu Ca2+ w przemianach materii organicznej była dyskutowana, jednakże nie została ona w pełni poznana. Wyniki badań Howarda et al. (1998) sugerują, że kation Ca2+ powoduje przyspieszenie tempa rozkładu materii organicznej w glebie. Z kolei Muneer i Oades (1989) obserwowali zmniejszenie tempa rozkładu materii organicznej po dodaniu węglanu wapnia do gleby. Bardzo mało wiadomo o dynamice węgla we wczesnych fazach funkcjonowania ekosystemu po powstaniu wiatrołomu oraz o dynamice węgla organicznego w glebach wykształconych ze skał węglanowych. Proponowane badania będą więc uzupełnieniem poważnej luki badaniach nad dynamiką węgla w glebie. W Dolinie Lejowej zostanie przeprowadzony eksperyment terenowy mający na celu zbadanie (1) warunków zatrzymywania węgla organicznego w glebie, (2) zawartości różnych form węgla organicznego zatrzymanego w glebie na dwóch dominujących typach gleb (rędzinach i glebach brunatnych eutroficznych.